L’Initiative pour les droits humains au Burundi
Itangazo ryo gusozera IDHB
Abasirikare b’Uburundi bacunze umutekano mu gihe c’iyimikwa ry’umukuru w’igihugu Varisito Ndayishimiye ku wa 18 Ruheshi 2020 i Gitega. © 2020 Privé
  +  ©  Privé
Abasirikare b’Uburundi bacunze umutekano mu gihe c’iyimikwa ry’umukuru w’igihugu Varisito Ndayishimiye ku wa i Gitega. ©  Privé

Aho amaso adashika

Ihohoterwa rifatiye ku gitsina rikorwa n’abasirikare b’Uburundi mu ntara ya Kivu y’amaj’epfo muri Kongo

Abasirikare b’Uburundi barashurashuje ku nguvu, baranyuruza, barapfunga bidakurikije amategeko bongera barakubagura abanyagihugu b’abakongomani kuva barungitswe muri Kivu y’amaj’epfo muri Repuburika iharanira demokarasi ya Kongo (RDC), impera za , kugira barwanye imirwi y’abitwaje ibirwanisho y’abarundi n’iy’abakongomani. Abanywanyi b’umuhari w’urwaruka rw’umugambwe uri ku butegetsi mu Burundi, Imbonerakure, barwaniye hamwe n’abasirikare b’Uburundi mu kiringo kitemewe c’ubutumwa gushika hagati ya , n’abanywanyi b’imigwi y’abarundi irwanya Reta ikoresheje ibirwanisho ikorera muri RDC nabo nyene barashurashuje ku nguvu abakenyezi b’abakongomani.

Mu cegeranyo ca Initiative pour les droits humains au Burundi, « Aho amaso adashika : ihohoterwa rifatiye ku gitsina rikorwa n’abasirikare b’Uburundi mu ntara ya Kivu y’amaj’epfo muri Kongo », abakongomani bahohotewe hamwe n’abandi b’ivyabona barigana ingene abasirikare b’abarundi banyuruje bakongera bagashurashuza ku nguvu abakenyezi kandi bagakubita abanyagihugu bikeka ko bafashanya n’imirwi y’abitwaje ibirwanisho b’abarundi. Ivyo bikorwa bihonyanga amategeko mpuzamakungu yisungwa mu gihe c’intambara kandi bishobora gutuma haba ivyaha vyo mu ntambara.

Bamwe mu batwara abasirikare b’abarundi barongoye inteko muri RDC, nka Ignace Sibomana na Ildephonse Baranyikwa, baragirijwe ihohoterwa rikabije ry’agateka ka zina muntu mu Burundi muri kahise. Reta y’Uburundi ntirigera ibasaba kwiregura.

Isanamu yahinyanyuwe : Ibohero rya Ruyigi, 2011. © 2011 Privé
  +  ©  Privé
Isanamu yahinyanyuwe : Ibohero rya Ruyigi, . ©  Privé

Abapfungwa bibagiwe

Ku bapfungwa bamwe bamwe mu Burundi, imibabaro nyayo itangura inyuma y’« rekurwa » ryabo. Bapfungwa bidakurikije amategeko inyuma y’itariki y’irekurwa ryabo, kenshi ata nsiguro, inyuma yo kwambikwa izera, inyuma y’uko sentare ifashe ingingo yo kubarekura ivy’agateganyo canke inyuma yo kurangiza umunyororo wabo.

Icegeranyo gishasha ca Initiative pour les droits humains au Burundi, « Abapfungwa bibagiwe : ubutungane bw’Uburundi ntibuzi amategeko », kirerekana ingene indongozi z’igisata c’ubutungane n’abayobozi b’amabohero bahonyanga kenshi amategeko, canke bagakurikiza amategeko y’abakozi b’igendereza canke abashikirizimanza yo kutarekura abapfungwa bamwe bamwe na cane cane abagirizwa ivyaha vya poritike canke bifitaniye isano n’umutekano. Ikibazo cunyurwa no gucerwa ku rugero rw’ama sentare y’iyungururizo na cane cane mu gisata gasamburamanza ca sentare ntahinyuzwa, aho imanza zishobora kumara imyaka myinshi zarahagaze.

Ivyo umukuru w’igihugu Varisito Ndayishimiye yemeye ariko ntibije mu ngiro vyo gusubiramwo igisata c’ubutungane bitesha icizere ubwizigirwa bwiwe. Uretse ivyo yakoze bito bito, ntiyashoboye gutorera inyishu imwe mu ngendo z’akarenganyo zigaragara : abashikirizamanza bategeka abayobozi b’amabohero gupfunga bidakurikije amategeko abapfunzwe mu manza « zikomeye ». Umukuru w’igihugu azotinda afate ingingo zishigikira iyubahirizwa ry’amategeko n’ingingo z’ubutungane zishirwe mu ngiro vuba na vuba ?

Umukuru w’igihugu Varisito Ndayishimiye (mu bubamfu) impande ya Alain Guillaume Bunyoni inyuma y’iyimikwa ryiwe nk’Umushikiranganji wa mbere ku wa 24 Ruheshi 2020. © 2020 Privé
  +  ©  Privé
Umukuru w’igihugu Varisito Ndayishimiye (mu bubamfu) impande ya Alain Guillaume Bunyoni inyuma y’iyimikwa ryiwe nk’Umushikiranganji wa mbere ku wa . ©  Privé

Uwuhiganwa yaneshejwe

Muri , umukuru w’igihugu Varisito Ndayishimiye yarategetse ihagarikwa ry’umushikiranganji wa mbere wiwe Alain Guillaume Bunyoni. Iryo hagarikwa risa n’iryacafye bushasha ikarata y’ubutegetsi bwa politike muri CNDD-FDD, umugambwe uri ku butegetsi mu Burundi, bigaragaza impinduka, bikerekana n’ishaka rya Ndayishimiye ryo gukorana ubwira mu kurwanya abatamwemera mu mugambwe wiwe.

Icegeranyo ca Initiative pour les droits humains au Burundi, « Uwuhiganwa yaneshejwe : Varisito Ndayishimiye azogarukira hehe ? », kirasesangura akamaro k’ihagarikwa rya Bunyoni kandi kirihweza ingene iri hagarikwa rishobora guhindura intumbero ya politike muri kazoza k’Uburundi. Ndayishimiye azobandanya akumira abamurwanya muri CNDD-FDD no gukomeza intwaro yiwe ? Azosanga ahanganye n’abashigikiye uruhande rukomantaye mu mugambwe, bababajwe n’utwigoro aherutse kugira ? Ni izihe ngaruka z’ivyo vyabaye ku kungene agateka ka zina muntu kifashe ?

Icegeranyo kirashimangira kandi ku ngaruka zishobora guterwa n’indyane ziri mu mugambwe ukomeye utavuga rumwe na reta, CNL, nk’imbere y’amatora y’abashingamateka ya .